V Vaardigheid HF-D1.2-004 transversaal 10 skills
Kritisch denken en bronbeoordeling
Toetst beweringen op logica, bewijs en belang van de bron en onderscheidt daarbij feiten van meningen en aannames.
Hoe hrmforce dit meet
- Meetmethode
- Werkproef · rho 0.33 (SD 0.09)
- hrmforce instrument
- Competency Check, Werkproef
- Competentie (50-framework)
- Oordeelsvorming
- Trainbaarheid
- hoog
- Vraagontwikkeling 2026 tot 2030
- stijgend
De kandidaat voert een representatief werkfragment uit onder gestandaardiseerde condities.
Gedragsankers
| Niveau | Gedrag op dit niveau |
|---|---|
| N1 Begeleid | Vraagt bij een bewering waar die op gebaseerd is en controleert of de bron genoemd en vindbaar is. werkt onder toezicht en volgt instructie · routinematig, een variabele tegelijk · eigen taak |
| N3 Zelfstandig | Ontdekt in rapporten drogredenen en selectief bewijs, en benoemt welke conclusie de gegevens wel dragen. stelt de eigen aanpak vast en vraagt zelf om input · meerdere variabelen, enige ambiguiteit · eigen team of proces |
| N5 Toonaangevend | Stelt de toetsingscriteria voor bronnen en claims op, ook voor door kunstmatige intelligentie gemaakte teksten, en handhaaft die organisatiebreed. zet de standaard en het beleid · strategisch, met hoge onzekerheid · organisatie, keten of vakgebied |
N2 en N4 zijn bewust niet geankerd. Beoordelaars plaatsen die tussen de ankers, conform de conventie van O*NET.
Onderliggende skills
Deze skills erven de meetroute en de gedragsankers van dit construct.
| T | Skill | Definitie | Vraagontwikkeling 2026 tot 2030 |
|---|---|---|---|
| V | Drogredenen herkennen Denkfouten herkennen · Drogreden · Fallacies | Wijst in een betoog aan waar de conclusie niet uit de argumenten volgt en benoemt de denkfout. | stijgend |
| V | Feiten van meningen scheiden Feit versus mening · Objectiveren | Markeert in een tekst of gesprek wat controleerbaar feit is en wat standpunt, indruk of aanname. | stijgend |
| V | Betrouwbaarheid van bronnen beoordelen Bronkritiek · Betrouwbaarheid checken | Beoordeelt herkomst, actualiteit en onderbouwing van een bron voordat de inhoud wordt overgenomen. | stijgend |
| V | Belangen achter een bron herkennen Belangenverstrengeling · Afzenderbelang · Bias van bron | Gaat na wie een bron heeft gemaakt en welk belang die partij bij de boodschap heeft. | stijgend |
| V | Statistische misleiding herkennen Misleidende grafieken · Cijfers die liegen · Cherrypicking | Ziet wanneer assen, grondtallen of selecties in cijfers of grafieken een vertekend beeld geven. | stijgend |
| V | Onderzoekskwaliteit beoordelen Kritisch appraisal · Peer review beoordelen · Onderzoeksopzet toetsen | Beoordeelt opzet, steekproef en analyse van een onderzoek en bepaalt hoeveel gewicht de uitkomst verdient. | stijgend |
| V | Factchecken van beweringen Factcheck · Desinformatie herkennen · Nepnieuws checken | Controleert een bewering bij onafhankelijke bronnen en legt vast wat wel en niet klopt. | stijgend |
| V | Aannames in een betoog blootleggen Verborgen aannames · Premissen toetsen | Legt de onuitgesproken veronderstellingen bloot waarop een betoog rust en toetst of die houdbaar zijn. | stijgend |
| V | Bewering herleiden naar primaire bron Primaire bron zoeken · Doorverwijzing natrekken | Volgt een bewering terug via tussenpublicaties tot het oorspronkelijke onderzoek of document. | stijgend |
| V | AI-uitvoer op juistheid controleren AI-output controleren · Hallucinaties opsporen · Prompt output checken | Controleert teksten, cijfers en verwijzingen uit een taalmodel bij de bron voordat die worden gebruikt. | stijgend |